Ρευστές Δημοκρατίες

Enrolled: 37 students
Duration: 2 Μήνες
Lectures: 15

Το Σεμινάριο αυτό διοργανώνεται με φόντο την πανδημία και τον πόλεμο και τις απειλές για την κοινωνία των πολιτών οι οποίες γίνονται όλο και πιο εμφανείς. Η έκθεση Civicus 2021 εντοπίζει ορισμένες απο τις στρατηγικές που χρησιμοποίησαν οι κυβερνήσεις για να «επιβάλλουν προσεγγίσεις από τα πάνω, εντολής και ελέγχου, που φαίνεται να δείχνουν λίγη εμπιστοσύνη στη σοφία των ανθρώπων και των κοινοτήτων. Η πρώτη αντίδραση πολλών προέδρων και πρωθυπουργών ήταν να ενεργήσουν σαν η πανδημία να αποτελούσε απειλή για την εξουσία τους, εφαρμόζοντας καλά δοκιμασμένες ρουτίνες καταστολής. Τα κράτη ανέλαβαν διευρυμένες εξουσίες έκτακτης ανάγκης και ορισμένα χρησιμοποίησαν ξεκάθαρα την πανδημία ως πρόσχημα για να εισάγουν περιορισμούς στα δικαιώματα που είχαν διάρκεια για πολύ καιρό μετά το πέρας της κρίσης. Σε μια εποχή που ο εξονυχιστικός έλεγχος ήταν πιο δύσκολος, υπάρχει η υποψία ότι ορισμένοι πολιτικοί ηγέτες ενίσχυσαν ευκαιριακά την εξουσία τους μέσω της βιαστικής υιοθέτισης κατασταλτικών μέτρων που ήθελαν από καιρό να εφαρμόσουν».

Σε έναν ευρύτερο ορίζοντα, κατά τις πρώτες δεκαετίες του εικοστού πρώτου αιώνα, η απειλή για τις δημοκρατικές κοινωνίες σε ολόκληρο τον κόσμο προερχόταν όλο και περισσότερο εκ των έσω, από τον αυξανόμενο αυταρχισμό στη διακυβέρνηση, τη διάβρωση των θεσμών, την αυξανόμενη πόλωση και τις τεταμένες λαϊκές εκλογές. Είναι όμως πράγματι η δημοκρατία αυτό που διακυβεύεται και βρίσκεται σε κρίση στις μέρες μας, ή είναι ένα σύνολο πολιτικο-ιδεολογικών αξιών που ονομάζονται «φιλελεύθερες»; Μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι η δημοκρατία δεν είναι ένα σύστημα αξιών αλλά μια κενή μορφή πολιτικής οργάνωσης, μια σύνταξη που μπορεί να εξοπλιστεί με διαφορετική σημασιολογία, συμπεριλαμβανομένης αυτής της αντί-φιλελεύθερης κοσμοθεωρίας που είχε προτείνει ο Βίκτορ Όρμπαν πριν από χρόνια; Εν μέσω μιας σειράς εθνικών και πολιτισμικών διαφορών που διαμορφώνονται από την ιστορία και τις σύγχρονες συνθήκες, η διερεύνηση των αποτυχιών της δημοκρατίας, η κατανόηση των μερικών επιτευγμάτων της και η ανανέωση των πολλών και ποικίλων πολιτισμών της, είναι απαραίτητη.

Σχετικά με το Σεμινάριο

Το Σεμινάριο δομείται σε τρία Μαθήματα (δείτε παρακάτω) που θα αναπτυχθούν στην ηλεκτρονική πλατφόρμα από τις 14 Απριλίου έως τις 25 Μαΐου. Το κάθε Μάθημα αποτελείται από τρεις Θεματικές Ενότητες και μία Ζωντανή Διαδικτυακή Συζήτηση και συνοδεύεται από υλικό μελέτης.

Μάθημα 1: Ανάλυση πολιτικού λόγου: Το παράδειγμα του λαϊκισμού

Εισηγητής: Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής Ανάλυσης Πολιτικού Λόγου, Τμήμα Πολιτικών Επιστημών, ΑΠΘ

Μάθημα 2: Ο λαός της δημοκρατίας

Εισηγήτρια: Ιφιγένεια Καμτσίδου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου, Νομική Σχολή, ΑΠΘ

Μάθημα 3: Η φιλελεύθερη δημοκρατία σε σταυροδρόμι

Εισηγητής: Ανδρέας Τάκης, Επίκουρος Καθηγητής, Νομική Σχολή, ΑΠΘ

Μάθημα 1: Ανάλυση πολιτικού λόγου: Το παράδειγμα του λαϊκισμού

1
Περιγραφή και Στόχοι 1ου Μαθήματος
00:05:00
2
1.1 - Ανάλυση λόγου: μεθοδολογική εισαγωγή
00:23:57
3
1.1 - Υποβολή Ερώτησης
4
1.2 - Λαϊκιστικός λόγος και δημοκρατία: διαχρονία και συγχρονία
5
1.2 - Υποβολή Ερώτησης
6
1.3 - Ορισμός και τυπολογία του σύγχρονου λαϊκισμού
7
1.3 – Υποβολή Ερώτησης

Μάθημα 2: Ο λαός της δημοκρατίας

1
Περιγραφή & Στόχοι 2ου Μαθήματος
00:05:00
2
2.1 – Λαός ή έθνος; Η αναζήτηση του κυρίαρχου στην μετανεωτερική δημοκρατία
00:29:45
3
2.1 – Υποβολή Ερώτησης
4
2.2 – Ο στενόχωρος λαός: η ιθαγένεια και συμμετοχή των αλλοδαπών στις εκλογές της τοπικής αυτοδιοίκησης
5
2.2 – Υποβολή Ερώτησης
6
2.3 – Ο νομάδας λαός: η ψήφος των εκτός επικρατείας εκλογέων
7
2.3 – Υποβολή Ερώτησης

Μάθημα 3: Η φιλελεύθερη δημοκρατία σε σταυροδρόμι

1
Περιγραφή & Στόχοι 3ου Μαθήματος
00:05:00
2
3.1 – Ο φιλελευθερισμός και η αντίληψή του για τη δημοκρατία
00:23:47
3
3.1 – Υποβολή Ερώτησης
4
3.2 - Η δημοκρατική αντίληψη για τα δικαιώματα
5
3.2 – Υποβολή Ερώτησης
6
3.3 - Συγκρίσεις: το τεστ της κατάστασης εξαίρεσης
7
3.3 – Υποβολή Ερώτησης

Έκθεση Σχετικών Σκέψεων/Παρατηρήσεων

1
Υποβολή Έκθεσης Σχετικών Σκέψεων/Παρατηρήσεων

Ζωντανές Διαδικτυακές Συζητήσεις

1
23.05.2022: Ο λαός της δημοκρατίας – Ιφιγένεια Καμτσίδου
02:00:00
2
24.05.2022: Ανάλυση Πολιτικού Λόγου: Το παράδειγμα του λαϊκισμού - Γιάννης Σταυρακάκης
02:00:00
3
25.05.2022: Η φιλελεύθερη δημοκρατία σε σταυροδρόμι - Ανδρέας Τάκης
02:00:00

Προϋποθέσεις Συμμετοχής

Για την παρακολούθηση του Σεμιναρίου οι συμμετέχοντες/ουσες θα πρέπει:

  • Να παρακολουθήσουν το σύνολο των Θεματικών Ενοτήτων των τριών Μαθημάτων (δηλαδή 9 βίντεο-διαλέξεις και σχετικό υλικό μελέτης), καθώς και το σύνολο των Ζωντανών Διαδικτυακών Συζητήσεων με τους Εισηγητές και την Εισηγήτρια.
  • Να υποβάλλουν μία ερώτηση σε προκαθορισμένο χρόνο για κάθε μία Θεματική Ενότητα των τριών Μαθημάτων (σύνολο 9 ερωτήσεις), ώστε να μπορέσουν να προχωρήσουν στην επόμενη. Στην περίπτωση που δεν υποβληθεί κάποια ερώτηση θα αναστέλλεται η συμμετοχή στο Σεμινάριο και τη θέση θα παίρνει ο/η πρώτη επιλαχούσα/ών.
  • Κατόπιν ολοκλήρωσης των 3 Μαθημάτων, οι συμμετέχοντες/ουσες θα πρέπει να υποβάλουν μία σύντομη έκθεση σχετικών σκέψεων/παρατηρήσεων (500 λέξεις) πάνω σε ένα από τα τρία Μαθήματα. Η επιλογή του Μαθήματος για το οποίο θα υποβληθεί έκθεση είναι ελεύθερη.    
  • Κατόπιν ολοκλήρωσης των παραπάνω, οι συμμετέχοντες/ουσες θα μπορούν να λάβουν την Βεβαίωση Συμμετοχής του σεμιναρίου η οποία θα εκδίδεται από τους ίδιους μέσω της πλατφόρμας.